Hûn bi xêr hatin! Her pirsa di serê we de hun dikarin bipirsin, ji bo pirsên endamên dîtir kirî bersivan binivîsin an jî zanyariyên dîtir parve bikin.

Reşîd Tugral kî ye? Kiye?

+1 deng
11
25 Befranbar 2016 Di beşa Navdar de Hertişt (24,430 nirx) pirsî
Reşîd Tugral kî ye? Kiye?

1 bersiv

0 deng
25 Befranbar 2016 Hertişt (24,430 nirx) bersiv da
25 Befranbar 2016 Hertişt rastkir
Ji aliyê Deska Çavdêriya Tundrêbûnê ya Dengê Amerîka

Reşîd Tugral gelek hezker li ser malperên medyaya civakî peyda kir, bi xêra wêneyên balkêş ku bi şevê ji ezmanê welatê xwe Tirkiyê digirt. Wekî mînak, wê wêneyek xweşik li ser malpera National Geographic belav kir. Ew tevlî programeke xwendina bilind ya astronzanînê li Finlandayê bû.

Wekî gencekî jîr û qeşeng, xuya dibû ku karekî baş wekî astronom li hêviya bû. Lê Tugral li tiştekî din digeriya. Wekî Mislimanekî ku li malbateke parêzkar hatibû xwedîkirin, wî dest bi serdana malperên cîhadî li dema xwendina xwe ya zanîngehê kir.

Tugral şirovekirina wan malperan ya radîkal ji bo Îslamê xist dilê xwe. Di destpêka sala 2015ê, wî dest ji malbata xwe û jiyana xwe ya xweş berda û tevlî cîhadîstên Daîş li nav Sûriyê bû. Li Tebaxê, Tugral di dema şerekî li hember hêzên Kurdan li Sûriyê hate kuştin.

Bi hezaran gencên Misliman ku bi îdyolojî û propagandaya Daîşê ve hatin kişandin, tevlî xîlafata terorîstan li Îraq û Sûriyê bûne.

Wekî Tugral, gelekan dev ji jiyana xwe ya xweş berdan. Lê çîroka Tugral taybet e, ji ber ku wî pir nivîsîn û wêne li dû xwe hişt ku tê de veguhertina xwe di nav deh salan de belge kiriye.


Wî berevaniya kiryarên Daîş yên herî hovane wekî serjêkirina xelkê û koletiya jinan jibo seks kir. "Çi kesê ku bimire bêy ku jibo cîhadê şer bike yan jî hizra cîhadê bike munafiq e," Tugral li ser Facebooka xwe nivîsî.

Di wê nivîsê de, wî axaftineke Pêxemberê Îslamê, Mihemed, bikar anî. Zanayên ola Îslamê wekî Mihemed Ebdelfadel dibêjin ku mîlîtanên radîkal ziyan gihandine Îslamê û wateya cîhadê û herwiha dibêjin ku Îslam bixwe teror û êrîşkirina sivîlan. Gelo ew çi sedem bû ku hişt Tugral rêka tundrêbûn û tundûtûjiyê bigire?

Tîmeke rojnamevanên Dengê Amerîkayê xwest bersiva vê pirsê bidin, vêca wan da dû nivîsînên Tugral li ser malperên medyaya civakî û peyameke wî ya 14 rûpel ku derbarê jiyana xwe ya li Sûriyê nivîsîbû, ji zimanê Tirkî wergerandin. Tîma Dengê Amerîka herwiha çend hevpeyvîn ligel heval û malbata Tugral jî kir. Di nav wan jêderan de, hevpeyvîneke kin bi bavê wî re jî hate kirin. Cîhad ne riya ku Tugral destpê kiriye, ne jî kesayetî û jîrbûna wî ev yek pêşniyar dikir. Jiyan û mirina wî haleteke trajîk ji me re didin xuya kirin ku çawa Misilmanên genc dikevin xefka îdyolojiya Daîş ya şaş.

Di Malbateke Oldar de Mezin Bû

Wekî zarokê naverast ji nav sê zarokan, Tugral li devera Sincan ya Enqereyê mezin bû. Malbata wî rêz li xwendin û olê digirt.

Bavê wî xwedî dîploma doktorayê di wêjeya Tirkî de û li dibistanekê karê mamostetiyê dike. Birayê wî yê mezin endazyarê elektronîk e û herwiha muzîkjen e. Xuşka wî xwendekar e û apekî wî jî profesorê matematîkê ye.

Suleyman Tugral, bavê wî, di navbera 2008 û 2014 de li ser Îslam û nêrînên parêzkar, nivîs û helbest belav kir.

Wî herwiha jibo xwendina xwe ya bilind, lêkolînek bi navê (Sîstema Nirxê di Quranê de) nivîsî ku tê de piştgirî da cîhada mîlîtanan û lanet li Cihû û Krîstiyanan anî ji ber ku wan bawerî bi Xwedê û pêxemberê wî ne anîn.

Wî carekê nîvîsî ku "cezayeke tund li hêviya wan e." Wî û jina xwe Reşîd li dibistaneke lîseyê ya taybet bicî kirin ku tê de ew fêrî xwendin û zanîna Quranê bû.

Jîrbûneke bêhempa

Di dawiya sala 2007ê de, Tugral derbasî Zanîngeha Rojhilata Navîn ya Teknîkî (METU) bû.

Ev zanîngeh wekî Harvard ya Tirkiyê tê zanîn. Wî dixwest fîzîkê bixwîne. Zanîngeha sekuler jiyanek anî pêş Tugral ku ji jiyana wî ya li malê cuda bû, hevalê wî Nihat Celik, ku pê re dixwend ev yek got.

"Bi roj ew diçû nav jîngeheke azad li zanîngehê û bi şev jî diçû nav malbateke oldar û parêzkar," Celik got.

" Ne pêkane ye ku tu van herdu têgehên jiyan li yek cihî bigihîne hev"


Li METU, Tugral bi hezkirina xwe ji astronomî û wênevaniyê re hate naskirin. "Kesekî jîr bû. Wî pirsên gelekî baş dikir," profesorekî wî li zanîngehê got.

Jiber sedemên ewlekariyê, vî profesorî nexwest navê xwe eşkere bike. "Lê ew ne xwendekarê herî baş bû, ji ber ku ew bê dîsplîn bû û gelek caran nedihat dersê."

Tugral navê xwe li kluba astonomiyê ya zanîngehê tomar kir û dûre bû hevalê rêberê wê, Utku Boratac.

Bihev re, wan lêkolîna ezmanan bi şevê kirin. Boratac got Dengê Amerîka ku wan herwiha alîkariya Çavdêriya Netewî ya TUBITAK kir jibo helkefta wan ya salane jibo temaşekirina stêrkan. Di sala 2010ê de, Tugral dest bi belavkirina wêneyên xwe yên astronomiyê li ser malpera National Geographic kir.

Di sala 2012ê de ew beşdarî pêşbirka NASA ya wêneyan bû ku t de wêneyên bi teleskopan hatine girtin parve kir. Li ser malperên medyaya civakî, wî ji xwe re navê Pisîka Navokî hilbijart.



Hevalekî Tugral ku nexwet navê xwe eşkere bike, got ku Tugral hergav bikêf bû û "wî henekên xwe bi her tiştî dikir."

Hevalê ku pê re dixwend da xuyakirin ku Tugral "carekê bi cilên gelekî teng hate zanîngehê." Careke din jî ew bi tena şort hate dibistanê.

Wekî kesekî ku ji ajotina baysiklet û avjeniyê hez dikir, Tugral hergav li serpêhatiyeke nû digeriya. "Carekê ew ji Enqerê heta Konyayê bi baysiklet çû." Di navbera herdu bajaran de 262 kîlometre hene.


"Piraniya kesên min nas dikin dibêjin ez dîn im, lê ew di heman demê de dixwazin wek min bin jiber ku ez pirê caran tişta ku dixwazim bikim dikim. Ajotina baysikletan jî yek ji wan tiştan e," Tugral li ser malpera Couchsurfing nivîsî.

"Ez hez dikim bikenim û xelkê li dora xwe jî bikenînim (tevî ku ez carinan digirîm jî). Lê xelk ne wisa ne... Ew piraniya wextê aciz in."

Zavayekê Cîhadî

li Nîsana 2015, Tugral di şerekî de ligel hêzên Kurdan li nêzîk bajarê Girê Spî birîndar ket. Ew hate şandin bo Reqayê da ku were dermankirin.
Piştî mehekê, Tugral ligel Ayşe el-Turkî zewicî. Ayşe bi xwe jî alîgireke jin ya Daîşê ji Tirkiyê bû. Di posteke Facebookê de, Tugral nivîsîbû ku cîhadîstên bêjin 100 dolaran mehane wergirin û di xanîyekê de ligel şeş şervanên din dijîn. Şervanên biyan "çar meh hene da ku bizewicin.. Dewleta Îslamî xaniyekî dide te û alîkariya diravî pêşkêşî zarok û jinên te dike."

Mirina Tugral li destpêka Tebaxê hat, di encama şerekî de di navbera Daîş û hezên Kurdan yên ser bi Amerîka ve li bakurê Reqayê de. Li gorî ragihandina Daîşê, wî li wir şer dikir.

'Ez hêvî dikim we li jiyana din bibînim'

Nîvîsa Tugral ya herî dawî li ser Facebookê 31ê Tebaxê belav bû, dora mehekê piştî mirina wî: "Ez ez ji bo demeke dirêj tiştekî nenivîsim, bizanin ku wexta min li vê cîhanê bidawî bûye û ez çûne jiyana din. Ji min re duwa bikin ku Xwedê min wekî şehîd qebûl bike. Ev peyam bi awayekî atomatîk hatiye amadekirin.

Ev raport ji aliyê Uzay Bulut, Kasim Cindemir û Rikar Hussein li Washington ji Deska Çavdêriya Tundrêbûnê ya Dengê Amerîka ve hatiye amadekirin. Ji Enqerê, Yildiz Yazicioglu alîkarî kir. Carol Guensbur raport nivîsî ye. Wêneyên hatine bikaranîn ji hesabên Reşîd Tugral yên Facebook or Twitterê hatine kişandin. Hinek ji jêderên din hatine bikaranîn.


-----

Ev text ji malpera Dengê Emerika hatiye wergirtin.
Kurtejiyana teroristekîye...
...